Interview met Richard Zandberg

 

Wat is de kracht van coaching?

‘Ik heb in veel situaties ervaren dat mensen veel kennis en kracht in zich hebben. Het lukt mensen niet altijd, om wat voor reden dan ook, om die in te zetten. Wat mij fascineert in coaching is om die kennis en kracht aan te boren. Het gaat mij niet om het geven van advies maar om het opsporen van iemands gedachten over zijn gedachtepatronen.’

Wat zijn gedachtepatronen?

‘In gedachtepatronen zitten verschillende overtuigingen, waarden en ideeën over identiteit, zingeving en spiritualiteit opgeslagen. Wat is de missie van het leven? Waarom bestaan we? Iedereen heeft daar zo zijn eigen gedachten bij. En die zijn niet statisch. Die worden beïnvloed door ervaringen die je opdoet, life-events, mensen met wie je omgaat.

IMG_6948 - Version 4

Soms liggen daar overtuigingen in opgeslagen die ooit belangrijk voor je zijn geweest maar die nooit met jou zijn mee veranderd. Die maken hoe je reageert in een bepaalde situatie. Deze overtuigingen kunnen je helpen of belemmeren, tegenwerken. Op dit niveau ligt vaak het antwoord of keerpunt in het probleem wat iemand ervaart.’

Heeft iedereen zulke onbewuste gedachtenpatronen?

‘Ja gelukkig wel. We zouden anders knap stuurloos zijn.’

Met wat voor vragen komen mensen bij een coach?

‘Het kan van alles zijn. Voorbeelden zijn: ik heb moeite met autoriteit, ik haal geen voldoening meer uit mijn werk, ik kan maar niet tot keuzes komen. Waarom reageer ik altijd zoals ik doe?’

Zijn het vaak werkgerelateerde vragen?

‘Coaching is heel geschikt voor iets waar je in je werk tegen aan loopt. Uiteindelijk blijkt meestal dat waar je op het werk last van hebt ook op andere vlakken in je leven een rol speelt. Als ik moeite heb met autoriteit op het werk dan heb ik ook moeite met dominante vrienden, kennissen of familieleden. Er zijn verschillende ideeën over wat coaching is. Je kunt ook met persoonlijke dilemma’s naar een coach. Begin ik wel of niet aan een nieuwe opleiding? Wel of geen kind? Wil ik door met mijn relatie?’

Dus keuzes? Of zijn er ook andere onderwerpen?

‘In keuzes kun je ervaren dat je vastloopt. Je kunt dan niet kiezen en je krijgt er geen vinger achter waarom. Vaak is dan de oplossing om de belemmerende overtuigingen of gedachtepatronen op te sporen om te beoordelen of die in het hier en nu nog altijd geldig zijn of misschien wel overboord kunnen. Op die manier komt de keuze in een ander daglicht te staan. In je leven kunnen ook andere dingen spelen waarvoor coaching heel geschikt is. In bepaalde situaties grip verliezen en merken dat je ineffectief aan het handelen bent, je merkt dat je vastloop om wat voor reden dan ook, in wat voor situatie dan ook. Een ingrijpende ziekte doormaken, een verlies, ook dit zijn onderwerpen die passen in een coachtraject.’

Je zei eerder dat er verschillende ideeën zijn over wat coaching is, wat bedoel je daarmee?

‘Je kunt op verschillende niveaus coachen. Ik gebruik de term coachen voor het onderzoeken wat er op een dieper niveau aan gedachtepatronen in iemand is opgebouwd, waardoor dit is ontstaan en of het nu nog helpend is voor iemand. Door het inzetten van methodieken kan ik iemand helpen om dit opnieuw te definiëren. Los van het verleden en gericht op het heden. Dit geldt ook voor het coachen binnen relaties of teams. Ook hierin speelt een vastgezette dynamiek en het systeem soms een belemmerende rol.’

Coaching binnen relaties?

’We hebben allemaal onze eigen opvattingen en diepere gedachtepatronen over hechting aan je partner. Omdat je partner zo dicht bij je staat kunnen bepaalde gedragingen heftige emoties oproepen als ze ons op een kwetsbare plek raken. Dit resulteert vaak in een reactie die de andere partner dan ook weer diep raakt. Binnen een relatie kan dit een vastzittend patroon worden waarin je elkaar gijzelt. Binnen relatiecoaching onderzoeken we deze diepere lagen en welke dynamiek erdoor ontstaat. Daarna oefen je met elkaar hoe je hieruit kunt stappen en leer je elkaar te zien op een dieper zielsniveau.’

Hoe werkt dat bij teams?

’Bij het coachen van teams gaat het ook over een vastgezette dynamiek. Deze sporen we samen op en door het inzetten van gerichte acties het team beter functioneert. Daarnaast kunnen hele praktische onderwerpen aan bod komen zoals: help ons met een brainstorm, het begeleiden van een implementatietraject, het opzetten van intervisiegroepen. Ik kijk naar de leiderschapsstijl binnen het bedrijf, wat dit betekent voor de organisatie, welke stappen kunnen betrokkenen individueel maken. Heel divers dus, teamcoaching.’

Wat gebeurt er als ik me aanmeld bij jou?

‘Na een aanmelding hebben we eerst een verkennend gesprek. Hierin bespreken we het probleem en verdiepen de vraag. Waar gaat het nou echt om? We maken dan de vraag heel concreet. Vervolgens stellen we het doel vast. Van daaruit gaan we werken. Ik kan dan ook inschatten hoeveel gesprekken er nodig zijn. Meestal is dat rond de zes gesprekken.’

Is dat niet weinig?

‘Als het coachdoel helder is vastgesteld kunnen we heel doelgericht gaan onderzoeken wat daaronder ligt. Vervolgens wordt je je bewuster wat het probleem is, waar je uitdaging ligt en ga je nieuw gedrag en vaardigheden ontwikkelen. Als dat heeft plaatsgevonden is het coachdoel behaald. Omdat we zo gericht en concreet werken aan het doel kunnen we ook heel efficiënt onderzoeken en aan de slag gaan.’

Wat als er andere problemen naar boven komen?

‘Soms kom je gedurende het traject tot nieuwe inzichten en passen we het doel aan. Het is niet statisch. Maar mijn ervaring is dat het coachdoel meestal goede richting geeft aan het hele traject. Daarom besteden we ook een hele sessie aan het vaststellen van dit doel.
Verder is het belangrijk of we elkaar liggen. Het resultaat van een coachtraject hangt sterk af of we elkaars taal spreken en of iemand zich veilig voelt. Ik daag de cliënt uiteindelijk wel uit om zijn minder plezierige kanten te onderzoeken. Daarvoor moet iemand zich absoluut veilig voelen in het contact met mij.’

Is het eng om gecoached te worden?

‘Het is een feest van herkenning.’

Ik vroeg of het eng was.

‘Nee, het is niet eng. Het gaat zo ver als je zelf wilt gaan. De mens weet zich van nature heel goed te beschermen. Voor mij is het de kunst om daar precies op aan te sluiten. Soms stuit je op verdrietige dingen en moet er iets doorleefd worden. Het is dan hard werken voor de cliënt. Hierin is het mijn taak om de cliënt te ondersteunen en volledig in contact te blijven met alles wat daarbij zit op dat moment. Ook zijn of haar woede, verdriet, angst of schaamte die nog ruimte nodig heeft hoort daarbij. Uiteindelijk is het grinniken om jezelf en ervaart de cliënt rust en ruimte over wat eerst zo zwaar was. Dan is coaching een feest van herkenning en erkenning.’

Wat vind je het leukste aan coaching?

‘De ‘erlebnis’ die iemand doormaakt. Het Aha!-moment, waarbij de dingen opeens op zijn plek vallen, de kracht die daarbij vrijkomt! Ik vind dat fantastisch om te zien, het raakt me ook. Ik krijg er energie van als ik zie hoeveel meer kracht iemand in zich heeft dan hij aanvankelijk dacht. Dat kun je echt zien aan iemand. Zijn hele uitstraling wordt dan anders. Iemand veert letterlijk op. Voor mij is coaching ook heel erg een sensitief en creatief proces waarbij ik volledig aangesloten moet zijn bij degene die gecoacht wordt of worden. Ik kan putten uit een heleboel methoden en modellen maar het belangrijkste is dat ik echt in contact ben met iemand.’

Kun je ook iemand coachen die je niet aardig vind?

‘Wat betekent aardig vinden, het is een woord wat bij iedereen iets anders oproept. Ook bij mij kunnen patronen of overtuigingen opgeroepen worden die mij belemmeren. Ik moet daar dan zelf mee aan de slag. Als ik weerstand ervaar in het contact met de cliënt is het moeilijk om aansluiting te maken. Ik kan dan niet optimaal coachen en er volledig voor de cliënt zijn. Als zich dit voordoet is het mijn professionele plicht om dit te herkennen en te delen met de cliënt. Ik zal hem dan in overleg doorverwijzen naar een andere coach. Voor de cliënt geldt natuurlijk precies hetzelfde, je kunt niet optimaal gecoacht worden door iemand die je niet ligt.’

Is dat wel eens gebeurd?

‘Incidenteel ja, dat is wel gebeurd. Het is voor mij essentieel om werkelijk met elkaar verbonden te zijn met. Dat is voor mij de kracht in het intense contact en wat nodig is voor een goed en verdiepend coachtraject. Daarom geef ik altijd aan dat de klik zo belangrijk is, voor de cliënt en voor mij moet er een gevoel zijn van aansluiting. Je kunt technisch nog zo goed zijn als coach, als de relatie niet lekker loopt dan werkt het gewoon niet.’

Wat is jouw achtergrond?

‘Mooi woord eigenlijk… achtergrond… roept mooie associaties op. Achter. Grond. Als deze woorden gesplitst zijn krijgen ze naast elkaar een mooie betekenis vind je niet? Wat is er achter mij, ligt het achter mij of leun ik ertegen? Wat is er achter mij gebeurt? Wie staan er achter mij? Wat is de grond waarop ik sta… Hoe komen deze twee betekenissen samen in mij, nu op dit moment? Zo krijgt het een veel diepere context. Maar goed, ik lig hier niet op de bank.

Mijn achtergrond is dat ik ben opgegroeid in Delft in een echt mannen gezin, vier broers. Ik ben de jongste, een nakomertje. Hierin heb ik best geworsteld om mijn plek te vinden en dat heb ik ook meegenomen en ervaren in werksituaties en natuurlijk in relaties.

Ik heb lang in de gezondheidszorg gewerkt. Hierin heb ik, en doe ik nog steeds, verschillende dingen gedaan. In direct contact met hulpvragers en ook op het gebied van kwaliteit, innovatie en management. Als ik zo terug kijk is het willen aanboren van iemands kracht altijd een rode draad geweest in hoe ik werk. Of het nu ging om hulpvragers die last hadden van een ernstige en invaliderende aandoening of het sturing geven aan een team of implementatietraject. Altijd was ik erop gericht om de intrinsieke kracht naar boven te halen en dit ruimte geven. Daarom voel ik me ook zo thuis in coachen. Het gaat daarin voor mij volledig om het proces dat iemand zelf tot inzichten komt over zijn diepere conclusies. Dat vind ik zo fantastisch en mooi. De mens is dan zo krachtig en puur als dat gebeurt, onbeschrijfelijk! Daarop aansluitend vind ik het inspirerend om steeds weer cursussen te volgen die mijn kennis op dit gebied verbreden. Hiermee blijf ik fris in de methodieken die ik inzet.

In mijn vrije tijd fotografeer ik graag en vind het heerlijk om te veldrijden op een racefiets. Dat is echt uitleven dan, lachend, keihard door de modder fietsen en vallen. Spielerei’

Reacties zijn gesloten.